Bà Phạm Chi Lan: “Trung Quốc làm dự án tại Việt Nam, chắc chắn 100% phải sống chung với sự dố’i trá”

Bà Phạm Chi Lan: “Trung Quốc làm dự án tại Việt Nam, chắc chắn 100% phải sống chung với sự dố’i trá”

06/05/2019 10:20
Long Nhất

“Nền kinh tế Việt Nam hiện nay, sống ch.ế.t không phải là vốn mà là hiệu quả, là giá trị gia tăng của nền kinh tế. Đường cao tốc Quảng Nam – Đà Nẵng khánh thành xong 1 tháng đã hỏng mà h.ỏng chủ yếu là ở đoạn bị bá’n lại thầu cho nhà thầu Trung Quốc đảm nhận”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận xét.

Dưới góc độ chuyên gia, bà đa’nh giá như thế nào về việc vay và sử dụng vốn Trung Quốc trong thời gian qua?

– Hiện nay, cái mà Việt Nam thiếu không phải là vốn, trong thời gian vừa qua rất nhiều nhưng chúng ta sử dụng rất kém, những cái đ.a.u của dự á’n đường sắt Cát Linh – Hà Đông có thế thôi mà gần lên đến 900 triệu USD. Chất lượng cũng đặt ra câu hỏi, nhiều người còn nói đùa có làm xong cũng không dám đi.

Chuyên gia Phạm Chi Lan, nguyên Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thành viên Ban Nghiên cứu của hai cố Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt và Phan Văn Khải.

Kéo dài bao nhiêu năm như vậy, bài học quá rõ, vay ODA hay gì thì họ cũng chủ động, tiến độ, thiết bị cũng của họ. Tiến độ kéo dài ra bao lâu từ đó đội vốn gấp 3 lần so với trước. Tất cả cái đó đặt ra nhiều vấn đề.

Các điều kiện ràng buộc vô lý của họ cũng là đ.ấ.u thầu nhưng lại chọn giá rẻ, ngoài giá rẻ không biết có chuyện đi đêm hay không? Tôi rất nghi ngờ điều đó.

Tôi biết, rất nhiều chủ đầu tư, nhà thầu của Trung Quốc tại Việt Nam đều nhỏ, chưa có kinh nghiệm, họ sang Việt Nam để là nơi thử nghiệm, học hỏi.

Trên báo chí quốc tế, các hệ quả nhãn tiền về việc sử dụng vốn Trung Quốc khiến chủ quyền doanh nghiệp, dự á’n, lãnh thổ bị đa’nh đổi, lời khuyên của bà là gì?

– Việt Nam rất nên thận trọng vay vốn Trung Quốc, Sri Lanka, Lào và Campuchia có khá nhiều dự á’n, vùng đất vào tay Trung Quốc rồi. Biết bao bài học, ngay ở gần Việt Nam, những người có trách nhiệm trước hết phải nhìn ra, ngay cả vốn tư nhân cũng phải ngăn ch.ặn, vì nó cũng làm gia tăng nợ nước ngoài.

Nếu tư nhân vay không trả được mà còn ảnh hưởng uy tín, nó dội lên các vấn đề khác khi dự án khác chúng ta vay cũng phải chịu mức lãi suất cao hơn, doanh nghiệp đàng hoàng cũng không được vay với lãi suất thấp. Các doanh nghiệp khác phải chịu vạ lây.

Nhiều nước khác họ còn lệnh cấm đầu tư, vốn của Trung Quốc vào các khu vực như Mỹ hoặc một số nước EU, chúng ta không làm thế được nhưng cần sàng lọc và có cơ chế x.ử lý người phê duyệt dự á’n kém hiệu quả, g.ây hệ quả xấ’u cho đất nước.

Việt Nam đang phụ thuộc Trung Quốc về th.ư.ơ.ng mại, hàng hóa, những cái này còn thay đổi được, nếu phụ thuộc về vốn, bị thâu tóm doanh nghiệp, dự á’n chắc chắn chúng ta khó có thể đ.ọ.c lập với họ được.

Việc vay mượn tiền, nếu không trả được sẽ m.ấ.t luôn chủ quyền các nhà máy, thậm chí ở đó lại là các dự á’n q.ua.n t.rọ.n.g, ở vị trí q.ua.n t.rọ.n.g và kèm luôn sở hữu đất đai.

Hiện Việt Nam đã trở thành nước thu nhập trung bình, chúng ta đang phải tiếp cận vốn vay với lãi suất cao, Việt Nam sẽ phải nghiêm túc cơ cấu lại nguồn vay và chủ động lựa chọn?

– Việt Nam đã là nước có thu nhập trung bình rồi nên chúng ta đều phải vay với lãi suất cao, không còn viện trợ không hoàn lại nữa. Như vậy, vay vốn cần phải tính toán hiệu quả, trả lãi thậm chí cả vay của ADB, WB và Nhật Bản… Vay ODA liên quan đến n.ợ c.ô.ng, sau này tất cả những người đóng thuế phải chịu nên Nhà nước cần tính toán kỹ càng.

Hơn nữa, điều kiện kinh tế tư nhân hiện nay đã khác rồi, doanh nghiệp đã lớn và họ đã có thể tham gia làm nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhiều việc trước kia chúng ta cứ nói doanh nghiệp Nhà nước mới làm được, còn tư nhân không cho làm, không thể làm, nhưng bây giờ tư nhân họ làm được hết. Những gì có lợi thì họ có làm, muốn hay không thì cũng phải tin và giao trách nhiệm cho họ.

Ngay cả hiện nay, chính sách PPP, trong đó có BOT, BT chúng ta hô hào làm nhưng vẫn bất cập, nhiều doanh nghiệp làm BOT vẫn có rủi ro từ chính sách.

Nếu chúng ta không nhìn thấy điểm yếu để khắc phục giúp nền kinh tế tăng trưởng; nâng cao năng lực cạnh tr.a.nh và giá trị gia tăng mà chỉ dựa vào vay vốn, chắc chắn gá’nh n.ợ sẽ lớn hơn và Việt Nam trở thành nền kinh tế đắt đỏ.

Những kiến nghị của cử tri Đà Nẵng xuất pha’t từ việc đường cao tốc Quảng Nam – Đà Nẵng có dính đến nhà thầu Trung Quốc?

– Đường cao tốc Quảng Nam – Đà Nẵng khánh thành xong 1 tháng đã h.ỏng mà h.ỏng chủ yếu là ở đoạn bị bán lại thầu cho nhà thầu Trung Quốc đảm nhận. Tôi xin nói rằng, chúng ta cần phải x.ử thật nghiêm vì đây không chỉ là vi phạm về kinh doanh mà còn là đạo đức, là dối trá không thể dung túng cho một nền kinh tế đang mong mỏi được pha’t triển như Việt Nam.

Những dự án, những c.ô.ng trình lớn của Việt Nam có liên quan đến Trung Quốc hầu hết đều ở trạng thái không tốt, thậm chí kém chất lượng, kéo dài thời gian, chậm tiến độ. Điều này ảnh hưởng lớn đến chiê’n lược pha’t triển của Việt Nam.

Một Việt Nam yếu có lợi cho những mưu tính của các thế lực nước ngoài, chúng ta cần biết điều này và ngăn ch.ặn.

Về nguyên tắc tự do chu chuyển vốn vay và vận động của tư bản thế hệ mới, các nhà thầu Trung Quốc thoải mái chào thầu với Việt Nam, nhưng chúng ta đang ở vị thế khác, cần chủ động chọn lựa s.á.ng suốt và thông minh, không ai b.ă’t được chúng ta chỉ có 1 lựa chọn sống ch.ế.t phải nhận vốn vay Trung Quốc với đầy r.ủi r.o.

Tôi biết, có tình trạng các dự án lớn như nhiệt điện của tỉnh họ không muốn sử dụng thầu hoặc nhà đầu tư Trung Quốc đâu nhưng ở phía trên ép xuống phải nhận thầu của phía Trung Quốc. Chúng ta cần ng.ăn ch.ặn tình trạng này một cách t.r.i.ệt để vì lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm của bộ ngành, địa phương trong dự án.

“t.h.a.m n.hun.g vặt” là mối h.ọ.a của vay vốn nước ngoài, là động lực cho những dự án yếu kém có liên quan đến nhà thầu Trung Quốc, bà có nhận định gì về vấn đề này?

– t.h.a.m n.hun.g là nguyên nhân khiến cho nhà thầu Trung Quốc thắng thầu, trước đây tôi thấy doanh nghiệp họ nói phải lót tay 30% để lại quả dự án cho người này, người kia, đến nay đã là 50%. Mỗi lần tăng vốn, họ lại lại quả.

Chúng ta cần quy định tăng vốn không quá 5%, nếu không thì x.ử ph.ạt, chứ không thể nói chuyện chậm trễ, tăng giá đội vốn.

Chúng ta đang có sơ hở rất lớn về chính sách k.ỷ lu.ậ.t người có quyền lực. Kỷ luật chưa được đưa vào luật lệ và nếu có đưa rồi cũng không thực hiện được. Có những điều rõ như ban ngày mà không thể x.ử ph.ạt được ai, rồi vẫn như “đ.á bám ao bèo”. Báo chí lên tiếng, chuyên gia b.ức x.úc cũng không làm gì được, với kiểu cách này dễ dung túng cho nhau.

– Xin trân trọng cảm ơn bà!

Nguồn:
Video hot

Bình luậnViết cảm nhận