Rất khó, vì nó đã thành nét văn hóa!

Rất khó, vì nó đã thành nét văn hóa!

23/01/2019 11:47
Long Nhất

Đó là câu chuyện tặng quà Tết mỗi dịp xuân về của ‘cấp dưới với cấp trên’, của ‘cấp trên tranh thủ cấp dưới’ mà người viết muốn đề cập. Chính phong tục tốt đẹp này đã bị biến tướng, lợi dụng bởi những động cơ không trong sáng, dần dà nó thành cái gọi là “văn hóa tặng quà”. Vì thế, để ngăn chặn nó chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Tặng quà cấp trên đã bị biến tướng thành “căn bệnh” nan giải – nịnh bợ

Chỉ thị “cấm tặng quà” từ Trung ương

Khách quan mà nói, việc tặng nhau món quà nhỏ dịp đầu xuân năm mới là phong tục tốt đẹp, không có gì xấu. Nhưng, thực tế tiêu cực đã và đang xảy ra quá nhiều khiến cho những “người đứng đầu” không thể ngồi yên làm ngơ. Theo đó, những năm gần đây, Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ đều ban hành Chỉ thị quán triệt các địa phương không chúc Tết Trung ương, nghiêm cấm việc biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo cấp trên, cấp trên “tranh thủ” cấp dưới với mọi hình thức.

Nhân dịp cuối năm, Tết Nguyên đán cạn kề, Ủy viên Bộ Chính trị, thành viên Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng thay mặt Ban Bí thư Trung ương Đảng ký ban hành Chỉ thị số 16-CT/TW về việc tổ chức Tết năm 2018. Trong đó có viết: “Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể Trung ương không tổ chức đi thăm, chúc Tết lãnh đạo các địa phương; các địa phương không chúc Tết cấp trên và Trung ương. Nghiêm cấm việc biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo cấp trên, cấp trên “tranh thủ” cấp dưới với mọi hình thức; nghiêm cấm sử dụng ngân sách, phương tiện, tài sản công vào các hoạt động mang tính cá nhân trong dịp Tết, lễ hội…”

Tại Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương cuối năm 2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thậm chí đã nhắc đi nhắc lại quan điểm nghiêm cấm việc biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo cấp trên. Ông lưu ý các bộ trưởng, chủ tịch tỉnh phải lo Tết cho nhân dân chứ không phải lo cho cán bộ cấp trên. Đây không phải lần đầu tiên người đứng đầu Chính phủ nhắc tới câu chuyện này.

Đúng như vị Phó trưởng ban Dân nguyện Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng nhận định: “Không ai đo lường được hiệu quả hay tính toán hết các trường hợp có thể xảy ra, nhưng những quy định đưa ra cũng là yếu tố để cán bộ nhìn nhận lại vấn đề. Nó cũng là cơ sở để người dân có chút niềm tin rằng Đảng đang tự nghiêm khắc với chính mình trong chấn chỉnh cán bộ. Đặc biệt, đó cũng là cơ sở xem xét, xử lý hành vi vi phạm, đánh giá cán bộ”.

Vì thế, những quy định đưa ra có tác động nâng cao ý thức cho cán bộ, đặc biệt với những người đang có ý định quà cáp, biếu xén cấp trên. Đồng thời, khiến những người lãnh đạo, đối tượng được tặng quà phải hết sức cân nhắc, suy nghĩ.

Nhưng “khó vẫn hoàn khó”!

Ai cũng hiểu, Việt Nam là quốc gia sống nặng về tình cảm. Việc tặng nhau món quà nhỏ dịp đầu xuân năm mới là phong tục tốt đẹp, là văn hóa từ lâu đời. Có nhiều trường hợp người ta chỉ tặng nhau con gà, cân gạo thể hiện tình cảm thân mật giữa anh em, đồng chí với nhau… Thế nhưng, không phải ngẫu nhiên mà Đảng, Chính phủ có các Chỉ thị, quy định quán triệt việc cấm biếu xén, tặng quà dịp Tết cho lãnh đạo cấp trên hay ‘cấp trên tranh thủ cấp dưới’ một cách quyết liệt như thế.

Để ngăn chặn tệ tặng quà trá hình rất khó vì nó đã thành văn hóa

Thật ra, không phải cứ đến Tết mới biếu, tặng quà mà có thể nhân bất cứ dịp gì, từ đám hỏi, đám giỗ đến ma chay, sinh nhật, ngày lễ… Những minh chứng thực tế rất tưởng chứng rất đơn giản như:

Ở lĩnh vực tư nhân, muốn mở công ty thì phải có “quà” mới được làm nhanh hay chỉ một chuyện đơn giản, không cần bỏ công sức như xin giấy quyết định cho thôi việc cũng không phải dễ nếu không có phong bì… Trong những trường hợp ấy, cán bộ cấp dưới hay người dân sẵn sàng chi để cho xong việc, còn cán bộ cấp trên thì lợi dụng cái đó để làm tiền…

Còn khu vực hành chính công: Nhiều quan chức tổ chức sinh nhật đình đám cho bản thân, cho con hoặc bố mẹ không phải vì người ta thương cán bộ, hiếu khách mà người đến dự phải kèm theo phong bì. Người ta còn lợi dụng cả đám giỗ để kinh doanh, mời hết từ nhân viên đến bạn bè… Cấp dưới thì muốn nhân dịp này để cán bộ lãnh đạo lưu ý giúp đỡ nên kèm theo giỏ hoa quả là phong bì lớn…

Dân gian có câu: “Miếng trầu là đầu câu chuyện” bao hàm cả ý nghĩa, công việc gì thì cũng phải có “miếng trầu”. Chuyện tặng quà tết từ xưa đã có trong câu: “Mồng một tết cha, mồng hai tết mẹ, mồng ba tết thầy”. Nhưng chuyện “Tết” cho các đối tượng này thì rất mức trong sáng, đầy tính nhân văn và đáng khuyến khích. Chuyện “tết” bây giờ đã khác.

Phải, vấn đề này chưa bao giờ dễ dàng và để chống nó thì vô cùng nan giải. Trong xã hội hiện nay, nếu cấp dưới không có “quà”, thực chất là biếu xén lớn, thì công việc không chạy. Ngược lại, cấp trên cũng lợi dụng những dịp này để kiếm chác, kinh doanh. Điều này không giới hạn trong một lĩnh vực nào, nó trở nên phổ biến trong toàn xã hội… Đây là một tệ nạn không lành mạnh và không ngăn chặn được.

Nói cách khác, “Có đi có lại, mới toại lòng nhau”! Cấp dưới tặng quà tết cấp trên để mong được “giúp đỡ”. Cấp trên tặng quà cấp dưới để “tranh thủ” tín nhiệm, ủng hộ! Đó là lẽ thường tình mà lâu nay các địa phương vẫn thực hiện. Vấn đề phân biệt giữa quà tặng “trong sáng” và “không trong sáng” thi có ai theo dõi, giám sát để mà biết?!

“Việc tặng quà hiện nay đã bị biến tướng. Quà Tết bây giờ có thể là nhà, xe, dự án hay phong bì “nghìn đô”. Người tặng trong tâm thế muốn nhận được ưu ái nên nịnh nọt, còn người nhận nhiều khi tham lam, muốn tranh thủ để kiếm chác. Thậm chí, có lãnh đạo còn “tính toán”, “ghi sổ” nếu cấp dưới không đến tặng quà. Vì vậy, nhiều người dù không muốn vẫn phải biếu quà Tết sếp” – ông Vũ Quốc Hùng, nguyên Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương nói.

Càng thấy “đắng” hơn ở chỗ khi nhớ lại lời ví von của một vị lãnh đạo TP Đà Nẵng cách đây không lâu, rằng: “Hiện cán bộ đang làm việc theo “tinh thần cá heo”, ném một con mồi vào miệng thì nó mới nhảy múa, hết mồi nó lại nằm im, muốn nó nhảy múa thì phải ném con mồi khác…”. Và xem ra, “tinh thần cá heo” vẫn chưa mấy thay đổi. Biếu xén trở thành căn bệnh trầm kha. Vào cấp cứu mà phải đưa phong bì mới… cấp cứu, nếu không thì cứ rề rà thủ tục là đỉnh điểm của căn bệnh này..v..v.

Theo một con số báo cáo của Thanh tra Chính phủ, trong năm 2018, có 10 người nộp lại quà tặng cho đơn vị với tổng số tiền 145 triệu đồng. Trước đó, trong năm 2017, có 29 người nộp lại quà tặng cho đơn vị với giá trị 528 triệu đồng. Còn tính trong 10 năm, từ năm 2006 – 2015, có 879 cán bộ công chức nộp lại quà tặng với tổng giá trị 3,3 tỷ đồng. Trong số này chỉ có 10 trường hợp vi phạm được phát hiện, xử lý.

Con số này chẳng khác nào như “muối bỏ bể” so với những gì đang diễn ra ngoài thực tiễn. Điều này cũng có nghĩa, pháp luật không chỉ dành cho người dân mà còn cho cả cán bộ lãnh đạo. Muốn trừ được nạn hối lộ trá hình thì người đứng đầu phải nghiêm túc, không nhận một đồng xu, có như vậy mới triệt được tình trạng này ở cấp dưới.

Có thể nói, những Chỉ thị trên của Ban Bí thư và Thủ tướng cũng tương tự như “Đề án văn hóa công vụ” mới công bố, trong đó có quy định “cấm nịnh cấp trên”. Thiết nghĩ, nếu cấp trên không ưa nịnh thì ai dám ninh. Và cấp trên cùng với người nhà cấp trên kiên quyết không nhận quà của cấp dưới không chỉ ngày Tết mà cả ngày thường thì ai dám biếu.

Để thực hiện tốt tinh thần Chỉ thị, e rằng rất khó, vì nó đã trở thành văn hóa, nhưng không có nghĩa là không thay đổi được. Do đó, để giải quyết triệt để hai vấn đề này phụ thuộc phần lớn tính gương mẫu và tự giác của cấp trên.

Nguồn:
Video hot

Bình luậnViết cảm nhận

Mới nhất
TopTrong ngày
TopTrong tuần